Ditto 2x
    • 60'lar Usulü Dip Gürültüsü ve RWRP olayı

      Ingilizce adı ile 60's hum denilen unsurdan bahsediyorum.

      Bu her tek bobin kullanan manyetikte olmak zorunda olan bir şeydir. Başka türlü olamaz.

      Hadise de şudur: Manyetik alanı sadece teller titretmiyor. Çok minik miktarlarda olsa da, dünyanın manyetik alanı, roadyo sinyalleri (yani yıldızlar, uzaktaki quasarlar falan filan...) hepsi çok çok az da olsa titretiyor. Yukarda bahsettiğim üzere de, bobin bunları algılıyor.

      Eh haliyle radyo teleskobunun da ne olduğunu bu noktada tahmin etmeniz lazım. Aktif manyetik gibi bir şeydir, ama çok güçlü bir şekilde beslenen aktif bir manyetiktir. Bu durumda uzaydan gelen radyo sinyallerini algılar. Gördüğünüz resimler sonradan oluşturulur, renklendirilir aslında.

      Neyse, benle dalga geçecekler yine, bir diğer "giriş" yazısına da zaten sinüs ile başlamıştım ya neyse... Olacak o kadar.

      Gitarlara geri dönecek olursak, bu durumda bu minik kıpraşmalar, Ingilizce tabiri ile "white noise" denen statik sesi, yani bir diğer deyişle dip gürültüsünü oluşturacaktır. İşte buna gitar camiasında nedense 60's hum denmekte. Yoksa 60larda falan olmuş bir şey değil. Ayrıca, eğer manyetik alanı dış etkenlerden izole etmeyi başarırsanız (temel prensip Faraday kafesidir, Lise'de gösteriliyor mu bilemiyorum şu anda, ki bunu annenizin kızkardeşinizin veya eşinizin kullandığı mutfak alüminyumu ile yalıtım yapıp, bu yalıtımı topraklayarak gerçekleştirebilirsiniz--topraklamak ne demektir şimdi sormayın, anlayan anlasın... olacak o kadar), o zaman bu 60's hum çok azalacak ve teoride yok olacaktır.

      Tek bobinden oluşan manyetiklere Ingilizce tabiri ile "single coil", tek bobin, manyetikleri denir. Bir çok gitarın üzerinde bu kullanılmıştır.

      1950lerin başında, Les Paul tarafından kendi jazz gitarı olarak tasarlanan The Lug, p90 manyetikleri kullanırdı. Aşağıda detaylarını göreceksiniz, ve de bu p90 manyetiklerinin sesleri çok güzeldir. Pink Floyd'da bir çok strat sesi zannettiğiniz hadise aslında, Gilmour'un 52 Les Paul'ünden ve p90 manyetiklerinden gelir, bu arada. 1950lerin başlarında, Gibson, müzisyenlerden gelen isteğe kulak verdi. Bu istek, TV çekimlerinde veya diğer performanslarda, bu 60's hum'un floresan veya diğer spot ışıklarının kullanımı yüzünden, çok fazla olduğu idi. Ki bu cins aydınlatmalar radyo sinyali yaratır. Bu istek üzerine Gibson, baş mühendisi olan Seth Lover'ı, dip gürültüsüz bir p90 tasarlamak ile görevlendirdi.

      Seth Lover, bu işe giriştiğinde fark etti ki, aslında Faraday'dan Tesla'dan gelen prensipler aynen kullanılabilir. Sadece bir filtre lazım. Bu filtreyi de, tek bobin yerine iki bobin kullanarak yaratabildi. Yaptığı, o mini etkenleri silecek bir yöntem. Yani ikinci bir bobin olacak, ilki kadar güçlü ve manyetik alanın içinde. ama bu ters sarılmış ve de ters kutuba sahip olan bir yapıda olacak. Ve iki bobin birbirine seri bağlanacak (gerçi paralel bağlansa da olur, zaten Leo Fender hemen bunu görüp o da aynısını yapar, ve sonra Seth Lover Fender ile 70lerde çalışırken, 72 Thinline'ların o Widerange HBlarını paralel bağlayarak yapar). Böylelikle minik radyo sinyalleri filtreleyebilecekler.

      Bugünlerde telsizlerde, radyonuzun içinde vesaire bolca kullanılan bir prensip bu. Gitar dünyasında mucidi Seth Lover, ve tabi ki orjinal fikir ondan değil. Ama yine de uygulama açısından büyük adammış.

      Ve kısacası Seth Lover böylelikle ilk Humbucker'ı icat eder. Humbucker ismi ile değil aslında, o takılmış bir lakap bir yerde. Hum bucker (yani dip gürültüsüne karşı şiddetli şekilde direnen - to buck = to resist stubbornly and obstinately), veya humbuster falan denilebilir.

      Neyse, humbucker HB lafı yerleşmiş artık, değiştirmenin alemi ve de manası yok.

      Kısacası, dip gürültüsünün yok edilmesi için, iki bobin lazım aynı manyetik alan içinde. Ama bu bobinlerin kutupları farklı olacak (Reverse Polarity - RP) ve de bu bobinler ters sarılmış olacak (Reverse Wound - RW) (gerçi ters sarılmasa da olur, toprağı sinyal, sinyali toprak yapın yeter... DiMarzio hiç ters sarmaz, ama tarihsel unsurlara takık Duncan ciddi ciddi ters sarım yapar, sadece hani "tam" olsun diye). Kısacası iki bobin birbirine RWRP olacak.

      Ondan HBların içinde (kapak varsa, kapağın altında) iki bobin bulunur. Ve de bu yukardaki özelliği sağlar. Strat manyetikleri tek bobindir, ama köprü ve orta genelde birbirine RWRP olduğundan, ikisi çalıştığında yine dip gürültüsü olmaz.

      Yalnız belirtmemiz gereken bir unsur var. P90 tonu yine HBlardan farklı. Sebebi de, bu radyo sinyalleri yok edilirken, gitarın tınısından gelen çok üst harmonikler de gidiyor. Çünkü onlar da ufak etkiler. Bundan dolayıdır ki, netlik ve tını takıntısı olan insanların HBlar ile iyi geçinmediğini görebilirsiniz.

      B

      http://s7.postimage.org/zeqq431kb/p9...w_rp_622_p.jpg
      Bu yazının aslı şu forum başlığında yayınlanmıştır: Elektrik Gitarların Elektronik Devrelerine Giriş: Manyetikler Potanslar Kapasitörler Yayınlayan Dr. Barlo Mesajın aslını görüntüle
      Comments 5 Comments
      1. Fatih kişisinin Avatarı
        Fatih -
        Ben de 60's hum lafını, ABD'deki şebeke gerilim frekansı olan 60 Hz'den kaynaklı olduğunu zannediyordum
      1. hakankoca kişisinin Avatarı
        hakankoca -
        Fatih dediğiniz doğru zaten...60 cylce hum kelimesinde ki 60 zaten 60 hertz geliyor....Manyetikleriniz bu alternatif akımdaki bu dalgalanmadan da etkileniyor...Bu da dip gürültü denen uğultıya sebep oluyor...ters sarımlı,ters kutuplu çift bobin kullanınca bu hum yani uğultu kesiliyor..humbucker kelimesi da buradan geliyor bildiğimiz üzere...stratlarda da bu sorun orta manyetiği ters sarıp ,ara 2 ve 4 . pozisyonda diğeriyle beraber kullanınca kesiliyor....Yani bilginiz doğru...
      1. blackstar kişisinin Avatarı
        blackstar -
        "...İşte buna gitar camiasında nedense 60's hum denmekte. Yoksa 60larda falan olmuş bir şey değil..."
      1. stratman kişisinin Avatarı
        stratman -
        "60'lar usulü " diye çevirince yanlış anlaşılmalar olabiliyor. Yoksa Türkçe jargonda dipgürültüsü dediğimiz şey işte.
      1. figmentt kişisinin Avatarı
        figmentt -
        Waves'in bir noise filtering 'plugin'inde 60s hum ve 50s hum için ayrı presetler vardı. Şebeke farklılığında farklı hum mı oluşuyor ki buna ihtiyaç duyulmuş? Yoksa bu bambaşka bir şey mi?

    gitarpedal